មេរៀនទី៧៖ ការអាននិពន្ធន៍ស៊ីជម្រៅ ឆ្នាំទី៣ ឆមាសទី១(២០២៥)

មេរៀនទី៧៖ ការអាននិពន្ធន៍ស៊ីជម្រៅ

(Reading Literature Critically)

I.និយមន័យ

    ការអាននិពន្ធស៊ីជម្រៅ គឺជាការអានអត្ថបទដោយមានការវិភាគ យល់ដឹង និងគិតពិចារណាដោយជ្រាលជ្រៅ មិនត្រឹមតែទទួលយកព័ត៌មានប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែសួរខ្លួនឯងថា ព័ត៌មាននេះមានអត្ថន័យយ៉ាងដូចម្តេច មានសារៈសំខាន់អ្វី និងអាចអនុវត្តបានដូចម្តេច។

    ការអាននិពន្ធន៍គឺជាការអានឯកសារ ឬអត្ថបទមិនមែនសម្រាប់យល់តែអត្ថន័យផ្ទាល់តែប៉ុណ្ណោះទេ ប៉ុន្តែគឺអានដោយមានការវិភាគ ប្រៀបធៀប សង្ស័យ និងវាយតម្លៃអំពីអត្ថន័យ សារសំខាន់ ទស្សនៈ និងគោលបំណងរបស់អ្នកនិពន្ធ។ ដូចនេះការអាននិពន្ធន៍ស៊ីជម្រៅមានន័យថា៖

• មិនអានតែតាមអក្សរប៉ុណ្ណោះ ប៉ុន្តែអានដោយគិតត្រួតពិនិត្យ។
• វាយតម្លៃប្រភព ឬភាពជឿជាក់បានរបស់អត្ថបទ។
• សួរខ្លួនឯងថា៖ តើអត្ថបទនេះមានអត្ថប្រយោជន៍ដល់ខ្ញុំដែរឬទេ? តើមានអភស័ព្ទ ឬទស្សនៈលំអៀងទេ?
• សម្រេចចិត្តដោយផ្អែកលើភស្តុតាង មិនមែនតាមអារម្មណ៍។

ឧទាហរណ៍

នៅពេលអ្នកអានអត្ថបទស្រាវជ្រាវ អ្នកមិនត្រឹមតែចងចាំទិន្នន័យទេ តែអ្នកក៏ត្រូវសួរទៀតថា៖

• តើអ្នកនិពន្ធប្រើវិធីសាស្ត្រស្រាវជ្រាវត្រឹមត្រូវទេ?
• តើមានភស្តុតាងគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីគាំទ្រការសន្និដ្ឋានឬទេ?
• តើមានអ្វីដែលខ្លះត្រូវពិនិត្យបន្ថែមទៀត?

II. ហេតុអ្វីចាំបាច់ត្រូវអាននិពន្ធន៍ស៊ីជម្រៅ?

        ការអាននិពន្ធន៍ស៊ីជម្រៅ (Critical Reading) មានសារៈសំខាន់យ៉ាងខ្លាំង ព្រោះវាមិនត្រឹមតែជួយឲ្យយើងយល់អត្ថបទត្រឹមត្រូវទេ ប៉ុន្តែថែមទាំងជួយអភិវឌ្ឍន៍ជំនាញគិត និងវាយតម្លៃ។ ហេតុផលសំខាន់ៗដែលត្រូវអាននិពន្ធន៍ស៊ីជម្រៅ៖

·       បង្កើនការយល់ដឹងជ្រាលជ្រៅ៖ មិនមែនអានតែផ្ទៃលើនៃអត្ថបទទេ តែយល់ពីទស្សនៈ គោលបំណង និងន័យសំខាន់។

·       វាយតម្លៃភាពជឿជាក់បាន៖ ជួយសម្គាល់ថាអត្ថបទ ឬប្រភពណាមួយអាចទុកចិត្តបានឬមានលំអៀង

·       អភិវឌ្ឍន៍ជំនាញគិតវិភាគ៖ ជួយឲ្យអ្នកគិតដោយហេតុផល មិនមែនទទួលយកអ្វីៗដោយគ្មានការសួរសំណួរ។

·       ជួយក្នុងការស្រាវជ្រាវ និងសរសេរ៖ អ្នកអាចយកព័ត៌មានដែលបានវាយតម្លៃរួច មកប្រើសម្រាប់ស្រាវជ្រាវ ឬការសរសេរ ដោយមានភាពត្រឹមត្រូវ និងគាំទ្រដោយភស្តុតាង។

·       ការប្រើប្រាស់ក្នុងជីវិតប្រចាំថ្ងៃ៖ ជួយឲ្យអ្នកអាចសម្រេចចិត្តលើព័ត៌មានក្នុងសង្គម ឬព័ត៍មាននៅលើអ៊ីនធឺណិត ដោយប្រើសេចក្តីយល់ដឹង និងការពិចារណា។

III.ចំណុចសំខាន់ក្នុងការអាននិពន្ធន៍ស៊ីជម្រៅ

1.     ដឹងពីគោលបំណងរបស់អ្នក

o   សូមសួរខ្លួនឯងថា៖ "ខ្ញុំកំពុងស្វែងយល់អ្វីពីអត្ថបទនេះ?"

2.    ផ្តោតលើអ្វីដែលអ្នកត្រូវការ

o   ជ្រើសអត្ថបទ ឬផ្នែកដែលពាក់ព័ន្ធ និងមានប្រយោជន៍សម្រាប់គោលបំណងរបស់អ្នក។

3.    ជ្រើសយុទ្ធសាស្រ្តអានដែលសមស្របនឹងគោលបំណង និងប្រភេទឯកសារដែលអ្នកកំពុងអាន។

• Skimming: អានឲ្យលឿន ដើម្បីរកគំនិតទូទៅ។
• Scanning: ស្វែងរកពាក្យ ឬព័ត៌មានជាក់លាក់។
• Close Reading: អានយ៉ាងយកចិត្តទុកដាក់ ដើម្បីវិភាគន័យជ្រាលជ្រៅ។
• Section-Hopping: ជ្រើសរើសអានតែផ្នែកជាក់លាក់មួយចំនួននៃអត្ថបទ ដើម្បីផ្តោតលើ។

4. គិតប្រកបដោយវិចារណញ្ញាណអំពីអ្វីដែលអ្នកអាន

• ការអាននិពន្ធមិនមែនគ្រាន់តែទទួលព័ត៌មានទេ ប៉ុន្តែត្រូវសួរខ្លួនឯង និងវិភាគថា៖
• តើអ្នកនិពន្ធចង់បង្ហាញអំពីគំនិត ឬគោលបំណងអ្វី?
• តើអាគុយម៉ង់គាំទ្រដោយភស្ដុតាងពិតប្រាកដ ឬទេ?
• តើមានចំណុចខ្វះខាត ឬអ្វីដែលអ្នកគួរតែសង្ស័យ?
• វាជួយឲ្យអ្នកក្លាយជាអ្នកអានដែលសកម្ម និងមានសមត្ថភាពក្នុងការវាយតម្លៃអត្ថបទ។

III. គោលបំណងនៃការអាននិពន្ធន៍ស៊ីជម្រៅ

        ការអានគឺមិនត្រឹមតែយល់អត្ថន័យនៃពាក្យនៅលើអត្ថបទទេ ប៉ុន្តែធ្វើឲ្យអ្នកចូលរួមក្នុងការពិចារណា និងវិភាគអត្ថបទយ៉ាងម៉ត់ចត់។ វាជួយអ្នកវាយតម្លៃ អានយ៉ាងច្បាស់ និងប្រើព័ត៌មានបានប្រកបដោយប្រសិទ្ធភាព។ គោលបំណងសំខាន់ៗមានដូចជា៖

·       វាយតម្លៃភាពទុកចិត្តនៃប្រភពព័ត៌មាន៖កំណត់ថាព័ត៌មានមានភាពទុកចិត្ត ត្រឹមត្រូវ និងពាក់ព័ន្ធទេ។

·       យល់អំពីអត្ថន័យជ្រៅ៖ វិភាគអាគុយម៉ង់ ទស្សនៈ មូលហេតុ និងផលប៉ះពាល់ក្នុងអត្ថបទ។

·       អភិវឌ្ឍទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួន៖ ផ្គូផ្គងគំនិតក្នុងអត្ថបទជាមួយចំណេះដឹង និងយោបល់ផ្ទាល់ខ្លួន។

·       ធ្វើការសម្រេចចិត្តដោយមានព័ត៌មានគាំទ្រ៖ ប្រើការអានយ៉ាងវិចារណា ដើម្បីណែនាំសកម្មភាព ការដោះស្រាយបញ្ហា ឬស្រាវជ្រាវបន្ត។

·       បង្កើនការយល់ និងការចងចាំ ៖ការចូលរួមពិចារណា ធ្វើឲ្យអ្នកចងចាំ និងអនុវត្តព័ត៌មានបានល្អប្រសើរជាងមុន។

ដោយឡែកក្នុងការអាននិពន្ធន៍ស៊ីជម្រៅត្រូវផ្តោត៖

1. តើវាមានសារៈពាក់ព័ន្ធឬទេ?​
កុំចំណាយពេលអានប្រភព (ឬផ្នែកនៃអត្ថបទ) ដែលមិនពាក់ព័ន្ធ។ អ្វីដែលធ្វើឲ្យអត្ថបទមានសារៈពាក់ព័ន្ធអាចអាស្រ័យទៅលើគោលបំណងអានរបស់អ្នក។

2. តើវាជាបច្ចុប្បន្នភាពគ្រប់គ្រាន់ឬនៅ?
ត្រូវប្រាកដថា ព័ត៌មាននៅក្នុងប្រភពដែលអ្នកប្រើមានភាពទាន់សម័យ។ សម្រាប់ប្រធានបទជាច្រើន មានន័យថា អ្នកគួរតែប្រើប្រភពដែលត្រូវបានបោះពុម្ពក្នុងរយៈពេល ១០–១៥ ឆ្នាំចុងក្រោយនេះ។

3.    តើវាជាប្រភពសិក្សាផ្លូវការ(Academic)ឬទេ?
ប្រភពសិក្សាផ្លូវការត្រូវការភស្តុតាងនៅក្នុងការសរសេររបស់អ្នក។ ប្រភពទាំងនេះគឺមានភាពទុកចិត្តបានមានលក្ខណៈអោបជិក និងត្រូវបានសរសេរដោយអ្នកដែលមានចំណេះដឹងក្នុងវិស័យរបស់ពួកគេ។

4.    ប្រភពសិក្សាផ្លូវការរួមមាន៖

·         អត្ថបទទស្សនាវដ្តីដែលបានពិនិត្យដោយអ្នកជំនាញ (peer-reviewed journal papers)

·         សៀវភៅសិក្សាផ្សេងៗ (textbooks)

·         បទបង្ហាញក្នុងសន្និសីទអប់រំផេ្សងៗ (academic conference presentations)

·         ប្រភពទិន្នន័យដែលទុកចិត្តបាន (reputable data sources)

·         របាយការណ៍ពីរដ្ឋាភិបាល (governmental reports)

IV. វិធីសាស្រ្តក្នុងការអាននិពន្ធស៊ីជម្រៅ

       ខាងក្រោមគឺជាវិធីសាស្រ្តអានជាក់លាក់មួយចំនួន ដែលតែងតែប្រើក្នុងការអាននិពន្ធន៍ស៊ីជម្រៅ៖

1.ការអានស្កីម (Skimming)

• គោលបំណង៖ ដើម្បីទទួលបានទិដ្ឋភាពទូទៅនៃអត្ថបទបានរហ័ស។
• របៀបអាន៖ អានចំណងជើង ចំណងជើងរង ប្រយោគដំបូង និងប្រយោគចុងក្រោយនៃកថាខណ្ឌ ព្រមទាំងពាក្យគន្លឹះ។
• របៀបប្រើ៖ មានប្រយោជន៍ពេលសម្រេចចិត្តថាតើអត្ថបទពាក់ព័ន្ធនឹងគោលបំណងរបស់អ្នកឬអត់។

2. ការអានស្កែន (Scanning)

• គោលបំណង៖ ដើម្បីស្វែងរកព័ត៌មានជាក់លាក់ ដោយមិនចាំបាច់អានអស់ទាំងអត្ថបទ។
• របៀបអាន៖ រកពាក្យគន្លឹះ ចំនួន ឈ្មោះ ឬឃ្លាដែលឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួររបស់អ្នក។
• របៀបប្រើ៖ មានប្រយោជន៍សម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ ការត្រួតពិនិត្យព័ត៌មាន ឬស្វែងរកព័ត៌មានលម្អិតឲ្យបានរហ័ស។

3. ការអានដោយយកចិត្តទុកដាក់ (Close Reading)

• គោលបំណង៖ អានដោយយកចិត្តទុកដាក់ និងពិចារណាឲ្យបានយ៉ាងជ្រាលជ្រៅ ដើម្បីយល់អត្ថបទពេញលេញ
• របៀបអាន៖ វិភាគទឡ្ហីករណ៍ ពាក្យសព្ទ រចនាបថប្រយោគ និងភស្តុតាង
• របៀបប្រើ៖ ចាំបាច់សម្រាប់ការយល់អំពីគំនិតស្មុគស្មាញ ឬពិនិត្យវិភាគអត្ថបទយ៉ាងវិចារណកថា។

4. ការរំកិលអានតាមផ្នែក (Section Hopping)

• គោលបំណង៖ អានឆ្លងកាត់ផ្នែកផ្សេងៗ ដើម្បីស្វែងរកអ្វីដែលពាក់ព័ន្ធបំផុតសម្រាប់គោលបំណងរបស់អ្នក
• របៀបអាន៖ កុំអានតាមលំដាប់ជួរដេក តែផ្លាស់ទៅកាន់ផ្នែកដែលសំខាន់សម្រាប់អ្នក
• របៀបប្រើ៖ ជួយសន្សំសំចៃពេលវេលា និងផ្តោតលើផ្នែកដែលមានសារៈសំខាន់បំផុត។

5. ការវិភាគ (Analysis)

• គោលបំណង៖ ដើម្បីបំបែកអត្ថបទជាផ្នែកៗ ដើម្បីយល់ពីរបៀបវាដំណើរការ។
• របៀបអាន៖ កំណត់អត្តសញ្ញាណគំនិតសំខាន់ៗ ភស្តុតាង ការអះអាង ការសន្មត់ និងរចនាសម្ព័ន្ធ។
• របៀបប្រើ៖ ជួយឲ្យអ្នកឃើញភាពត្រឹមត្រូវនៃអត្ថបទ និងយល់ពីទំនាក់ទំនងរវាងគំនិត។

6. ការវាយតម្លៃ (Evaluation)

• គោលបំណង៖ ដើម្បីវាយតម្លៃគុណភាព ភាពអាចទុកចិត្តបាន និងសារៈពាក់ព័ន្ធនៃអត្ថបទ។
• របៀបអាន៖ សួរសំណួរដូចជា តើភស្តុតាងអាចទុកចិត្តបានទេ? តើទឡ្ហីករណ៍សមស្របដែឬទេ? តើមានភាពលម្អៀងឬអត់?
• របៀបប្រើ៖ អ្នកទទួលយកតែព័ត៌មានដែលអាចទុកចិត្តបាន និងពាក់ព័ន្ធប៉ុណ្ណោះ។

7. ការសំយោគគំនិត (Synthesis)

• គោលបំណង៖ ដើម្បីបញ្ចូលគំនិតពីប្រភព ឬផ្នែកជាច្រើន រួមបញ្ចូលគ្នា ទៅជាគំនិតយល់ដឹងថ្មី
• របៀបអាន៖ ប្រៀបធៀប និងរួមបញ្ចូលព័ត៌មាន កំណត់លំនាំ ឬភាពខុសគ្នា ហើយអភិវឌ្ឍទស្សនៈផ្ទាល់ខ្លួន
• របៀបប្រើ៖ អនុញ្ញាតឲ្យអ្នកបង្កើតយោបល់ ការសន្និដ្ឋាន ឬចក្ខុវិស័យថ្មីៗ ពីអ្វីដែលអ្នកបានអាន។