សប្ដាហ៍ទី ៨
ការបង្កើតសំណួរស្រាវជ្រាវ
(Formulating Research Questions)
មេរៀនសង្ខេប
វត្ថុបំណង
នៅចុងបញ្ចប់នៃមេរៀននេះ គរុនិស្សិតនឹងអាច៖
· ពន្យល់ពីសារៈសំខាន់នៃសំណួរស្រាវជ្រាវក្នុងការដឹកនាំដំណើរការសិក្សា។
· រៀបរាប់ពីលក្ខណៈសំខាន់ៗនៃសំណួរស្រាវជ្រាវល្អ ដោយប្រើក្របខ័ណ្ឌ FINER/SMART។
· បង្កើតសំណួរស្រាវជ្រាវដែលសមស្របសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវបែបបរិមាណវិស័យ និងគុណវិស័យ។
· បែងចែកភាពខុសគ្នារវាងសំណួរស្រាវជ្រាវបរិមាណវិស័យ និងគុណវិស័យ។
· សរសេរវត្ថុបំណងស្រាវជ្រាវ (Research Objectives) ដែលមានលក្ខណៈ SMART ឱ្យឆ្លើយតបទៅនឹងសំណួរស្រាវជ្រាវដែលបានបង្កើត។
សេចក្ដីផ្ដើម
ប្រសិនបើការរំឭកទ្រឹស្ដីជាការចាក់គ្រឹះសម្រាប់ការស្រាវជ្រាវ នោះ "សំណួរស្រាវជ្រាវ" (Research Question) ប្រៀបបានទៅនឹងប្លង់ស្ថាបត្យកម្មដ៏ច្បាស់លាស់មួយ។ វាជាសំណួរស្នូលដែលដឹកនាំដំណើរការស្រាវជ្រាវទាំងមូល ចាប់ពីការជ្រើសរើសវិធីសាស្រ្ត ការប្រមូលទិន្នន័យ រហូតដល់ការវិភាគ និងការសន្និដ្ឋាន។ សំណួរស្រាវជ្រាវល្អខ្លាំង គឺជាត្រីវិស័យដែលធានាថាការសិក្សារបស់យើងមានទិសដៅច្បាស់លាស់ មានការផ្ដោត និងអាចបង្កើតចំណេះដឹងនោះមានអត្ថន័យ។ បើគ្មានសំណួរស្រាវជ្រាវដែល្អទេ ការស្រាវជ្រាវអាចនឹងវង្វេងទិស និងមិនអាចសម្រេចបានតាមគោលដៅបានឡើយ។ មេរៀននេះនឹងណែនាំគរុនិស្សិតឱ្យស្វែងយល់ពីមូលហេតុដែលសំណួរស្រាវជ្រាវមានសារៈសំខាន់ លក្ខណៈរបស់សំណួរស្រាវជ្រាវដែលល្អ និងរបៀបបង្កើតសំណួរស្រាវជ្រាវសម្រាប់វិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវផ្សេងៗគ្នា។
១. សារៈសំខាន់នៃការបង្កើតសំណួរស្រាវជ្រាវ (The Importance of Formulating Research Questions)
សំណួរស្រាវជ្រាវដែលត្រូវបានបង្កើតឡើងយ៉ាងល្អ គឺជាបេះដូងនៃការសិក្សាស្រាវជ្រាវគ្រប់ប្រភេទ។
១.១ ជាមូលដ្ឋាននៃការស្រាវជ្រាវ (Foundation of Research)៖ សំណួរស្រាវជ្រាវ គឺជាចំណុចចាប់ផ្តើម និងជាចំណុចស្នូលដែលដឹកនាំរាល់ការសម្រេចចិត្តក្នុងដំណើរការស្រាវជ្រាវ។ វាជួយកំណត់ពីវិធីសាស្រ្តដែលត្រូវប្រើ អ្នកចូលរួមដែលត្រូវសិក្សា និងប្រភេទទិន្នន័យដែលត្រូវប្រមូល។
១.២ ផ្តល់ភាពច្បាស់លាស់ និងការផ្ដោត (Clarity and Focus)៖ សំណួរស្រាវជ្រាវល្អច្បាស់លាស់ ជួយឱ្យអ្នកស្រាវជ្រាវផ្ដោតតែលើបញ្ហាសំខាន់ និងជៀសវាងការប្រមូលព័ត៌មានដែលមិនចាំបាច់ ដែលអាចធ្វើឱ្យការសិក្សារបស់ខ្លួនធំទូលាយផងដែរ។
១.៣ ធានាឱ្យមានលទ្ធផលប្រកបដោយអត្ថន័យ (Meaningful Results)៖ សំណួរស្រាវជ្រាវល្អខ្លាំង នឹងនាំទៅការរកឃើញគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ និងមានតម្លៃ ដែលអាចរួមចំណែកដល់ចំណេះដឹងដែលមានស្រាប់ ឬអាចអនុវត្តដោះស្រាយបញ្ហាជាក់ស្តែងបាន។
១.៤. បង្កើនភាពម៉ត់ចត់តាមបែបវិទ្យាសាស្ត្រ (Scientific Rigor)៖ សំណួរស្រាវជ្រាវត្រូវបានរៀបចំឡើងយ៉ាងល្អិតល្អន់ បង្ហាញពីភាពជឿជាក់ និងភាពម៉ត់ចត់នៃការសិក្សា ធ្វើឱ្យលទ្ធផលដែលទទួលបានកាន់តែមានតម្លៃ និងទទួលយកបាន។
២. លក្ខណៈនៃសំណួរស្រាវជ្រាវល្អ (The FINER Criteria)
សំណួរស្រាវជ្រាវដែលមានប្រសិទ្ធភាព ត្រូវតែមានលក្ខណៈសម្បត្តិមួយចំនួន។ យើងអាចប្រើប្រាស់ក្របខ័ណ្ឌ FINER ជាគោលក្នុងការពិនិត្យ៖
|
លក្ខណៈ |
ការពន្យល់ |
ឧទាហរណ៍ |
|
F - Feasible (អាចធ្វើទៅបាន) |
តើអ្នកមានពេលវេលា ធនធាន (ថវិកា, សម្ភារៈ) និងជំនាញបច្ចេកទេសគ្រប់គ្រាន់ដើម្បីឆ្លើយសំណួរនេះដែរឬទេ? |
សំណួរ "តើគោលនយោបាយអប់រំថ្មីមានឥទ្ធិពលដល់សិស្សទូទាំងប្រទេសដោយរបៀបណា?" ប្រហែលជាមិនអាចទៅរួចសម្រាប់និស្សិតម្នាក់ ប៉ុន្តែសំណួរ "តើគោលនយោបាយអប់រំថ្មីមានឥទ្ធិពលដល់សិស្សនៅក្នុងសាលារៀន ABC ដោយរបៀបណា?" គឺអាចទៅរួចជាង។ |
|
I - Interesting (គួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍) |
តើសំណួរនេះគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍សម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវផ្ទាល់ អ្នកជំនាញនៅក្នុងវិស័យ និងសហគមន៍ដែរឬទេ? |
សំណួរគួរឱ្យចាប់អារម្មណ៍ នឹងជំរុញចិត្តអ្នកឱ្យធ្វើការស្រាវជ្រាវរហូតដល់ចប់។ |
|
N - Novel (ថ្មី) |
តើសំណួរនេះបញ្ជាក់ ពង្រីក ឬបដិសេធការស្វែងយល់ពីមុនដែរឬទេ? តើវាផ្តល់ទស្សនវិស័យថ្មី ឬសិក្សាលើក្រុមគោលដៅថ្មីដែរឬទេ? |
វាមិនចាំបាច់ជាប្រធានបទដែលមិនធ្លាប់មានអ្នកសិក្សាពីមុនមកនោះទេ ប៉ុន្តែវាគួរតែរួមចំណែកអ្វីថ្មីដល់ចំណេះដឹងដែលមានស្រាប់។ |
|
E - Ethical (មានក្រមសីលធម៌) |
តើការស្រាវជ្រាវនេះនឹងមិនបង្កគ្រោះថ្នាក់ដល់អ្នកចូលរួម (ទាំងផ្លូវកាយ និងផ្លូវចិត្ត) និងទទួលបានការអនុញ្ញាតពីគណៈកម្មការក្រមសីលធម៌ស្រាវជ្រាវដែរឬទេ? |
ការសិក្សាដែលអាចបណ្តាលឱ្យសិស្សមានភាពតានតឹង ឬមានអារម្មណ៍ខ្មាសអៀន ត្រូវតែមានវិធានការការពារច្បាស់លាស់។ |
|
R - Relevant (ពាក់ព័ន្ធ) |
តើវាពាក់ព័ន្ធនឹងចំណេះដឹងសិក្សា គោលនយោបាយ ឬការអនុវត្តជាក់ស្តែងក្នុងវិស័យអប់រំដែរឬទេ? |
លទ្ធផលស្រាវជ្រាវគួរតែមានប្រយោជន៍សម្រាប់អ្នកអប់រំ ឬអ្នកបង្កើតគោលនយោបាយ។ |
៣. សំណួរស្រាវជ្រាវបរិមាណវិស័យ (Quantitative Research Questions)
សំណួរស្រាវជ្រាវបែបបរិមាណវិស័យ ផ្តោតលើការពិពណ៌នាពីស្ថានភាព ការប្រៀបធៀបរវាងក្រុម ឬការស្វែងរកទំនាក់ទំនងរវាងអថេរ (Variables)។ សំណួរទាំងនេះត្រូវតែច្បាស់លាស់ អាចវាស់វែងបាន និងអាចធ្វើតេស្តបានតាមរយៈការវិភាគបែបស្ថិតិ។
· ប្រភេទសំណួរស្រាវជ្រាវបរិមាណវិស័យ៖
១. សំណួរបែបពណ៌នា (Descriptive)៖ ប្រើដើម្បីពិពណ៌នា ឬសង្ខេបពីលក្ខណៈនៃអថេរណា
មួយ។ ជាធម្មតាវាចាប់ផ្តើមដោយពាក្យ "តើ...កម្រិតណា?", "តើ...ញឹកញាប់ប៉ុណ្ណា?"។
ឧទាហរណ៍៖ តើគ្រូបង្រៀននៅសាលាបឋមសិក្សាក្នុងខេត្តកំពង់ចាម មានកម្រិតភាពតានតឹងការងារជាមធ្យមនៅកម្រិតណា?
២. សំណួរបែបប្រៀបធៀប (Comparative)៖ ប្រើដើម្បីប្រៀបធៀបអថេរណាមួយរវាងក្រុមពីរ ឬច្រើន។
ឧទាហរណ៍៖ តើមានភាពខុសគ្នារវាងលទ្ធផលសិក្សាគណិតវិទ្យារបស់សិស្សប្រុស និងសិស្សស្រីនៅក្នុងថ្នាក់ទី៦ ដែរឬទេ?
៣. សំណួរបែបទំនាក់ទំនង (Relational/Correlational)៖ ប្រើដើម្បីស្វែងយល់ពីទំនាក់ទំនងរវាងអថេរពីរ ឬច្រើន។
ឧទាហរណ៍៖ តើមានទំនាក់ទំនងរវាងចំនួនម៉ោងសិស្សចំណាយពេលក្នុងការរៀន និងពិន្ទុប្រឡងចុងក្រោយរបស់ពួកគេដែរឬទេ?
៤. សំណួរស្រាវជ្រាវគុណវិស័យ (Qualitative Research Questions)
សំណួរស្រាវជ្រាវបែបគុណវិស័យ ផ្តោតលើការស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅ (Explore) និងការយល់ដឹង (Understand) អំពីបទពិសោធ ទស្សនៈ និងអត្ថន័យដែលមនុស្សផ្តល់ឱ្យបាតុភូតណាមួយ។ សំណួរទាំងនេះមានលក្ខណៈជាទម្រង់បើក និងអាចបត់បែនបានក្នុងពេលស្រាវជ្រាវ។
ឧទាហរណ៍៖
o សំណួរគោល៖ តើគ្រូបង្រៀននៅវិទ្យាល័យ ABC មានបទពិសោធអ្វីខ្លះក្នុងការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តបង្រៀនផ្អែកលើគម្រោង (Project-Based Learning)?
o សំណួររងដែលអាចកើតមាន៖
§ តើបញ្ហាប្រឈមអ្វីខ្លះដែលគ្រូជួបប្រទះ?
§ តើគ្រូយល់ឃើញពីអត្ថប្រយោជន៍របស់វាចំពោះសិស្សដោយរបៀបណា?
§ តើការគាំទ្រប្រភេទណាដែលគ្រូត្រូវការដើម្បីអនុវត្តវិធីសាស្រ្តនេះឱ្យបានជោគជ័យ?
៥. ភាពខុសគ្នានៃបច្ចេកទេសបរិមាណវិស័យ និងគុណវិស័យ
|
លក្ខណៈ |
បរិមាណវិស័យ (Quantitative) |
គុណវិស័យ (Qualitative) |
|
គោលបំណង |
វាស់វែង និងធ្វើតេស្តសម្មតិកម្ |
ស្វែងយល់ស៊ីជម្រៅ និងបកស្រាយដោយអត្ថន័យ |
|
ប្រភេទសំណួរ |
សួរថា "ប៉ុន្មាន?", "ញឹកញាប់ប៉ុណ្ណា?", "តើមានទំនាក់ទំនងទេ?" |
សួរថា "ដូចម្តេច?", "អ្វីខ្លះ?", "ហេតុអ្វី?"
|
|
អថេរ/គំនិត |
អថេរ (Variables) ត្រូវបានកំណត់ច្បាស់លាស់មុនពេលស្រាវជ្រាវ |
គំនិត ឬប្រធានបទ (Concepts/Themes) អាចលេចឡើងក្នុងពេលស្រាវជ្រាវ |
|
វិធីសាស្រ្ត |
ប្រើឧបករណ៍ដែលមានរចនាសម្ព័ន្ធ (កម្រងសំណួរ, តេស្ត) |
ប្រើឧបករណ៍ទម្រង់បើក (សម្ភាសន៍, សង្កេត)
|
|
ការវិភាគ |
ប្រើស្ថិតិដើម្បីវិភាគទិន្នន័យជាលេខ |
ប្រើការវិភាគលើខ្លឹមសារ ដើម្បីរកលំនាំនៅក្នុងទិន្នន័យជាអក្សរ |
៦. ដំណើរការបង្កើតសំណួរស្រាវជ្រាវ
ការបង្កើតសំណួរស្រាវជ្រាវដែលល្អ គឺជាដំណើរការមួយដែលមាន ៤ ជំហាន៖
១. កំណត់បញ្ហា/ប្រធានបទ (Identify the Problem/Topic)៖ ចាប់ផ្តើមពីប្រធានបទធំទូលាយដែលអ្នកចាប់អារម្មណ៍ ដែលអាចកើតចេញពីការសង្កេតផ្ទាល់ខ្លួន បទពិសោធ ឬការអាន។
២. ធ្វើការរំឭកទ្រឹស្ដី (Conduct a Literature Review)៖ ពិនិត្យមើលការស្រាវជ្រាវដែលមានស្រាប់ ដើម្បីយល់ដឹងពីអ្វីដែលគេបានសិក្សារួចហើយ និងដើម្បីកំណត់រកភាពខ្វះចន្លោះ (Gaps) ក្នុងការស្រាវជ្រាវ។
៣. ព្រាងសំណួរ (Draft Questions)៖ បង្កើតសំណួរស្រាវជ្រាវដំបូងមួយចំនួន ដោយផ្អែកលើភាពខ្វះចន្លោះចំណេះដឹង (Gaps) ដែលបានរកឃើញ។ សួរខ្លួនឯងថា "តើអ្វីដែលខ្ញុំពិតជាចង់ដឹង?"។
៤. ចម្រាញ់ និងផ្ដោតឡើងវិញ (Refine and Refocus)៖ ពិនិត្យឡើងវិញនូវសំណួរដែលបានព្រាង ដោយប្រើក្របខ័ណ្ឌ FINER។ ធ្វើឱ្យសំណួរកាន់តែជាក់លាក់ ច្បាស់លាស់ និងអាចសិក្សាបាន។
៧. ពីសំណួរស្រាវជ្រាវ ទៅវត្ថុបំណងស្រាវជ្រាវ
ប្រសិនបើសំណួរស្រាវជ្រាវ (Research Question - RQ) ជា "គោលដៅចុងក្រោយ" (Destination) របស់អ្នក នោះវត្ថុបំណងស្រាវជ្រាវ (Research Objectives - ROs) គឺជា "ការណែនាំផ្លូវលម្អិត" (turn-by-turn directions) ដែលអ្នកត្រូវធ្វើតាម ដើម្បីទៅដល់គោលដៅនោះ។
· សំណួរស្រាវជ្រាវ (RQ)៖ សួរថា "អ្វី" ដែលអ្នកចង់ដឹងនៅចុងបញ្ចប់នៃការសិក្សា។
· វត្ថុបំណងស្រាវជ្រាវ (ROs)៖ រៀបរាប់ពី "សកម្មភាព" ដែលអ្នកនឹងធ្វើ ដើម្បីឆ្លើយសំណួរនោះ។
វត្ថុបំណងត្រូវតែមានលក្ខណៈ SMART (Specific, Measurable, Achievable, Relevant, Time-bound) និងចាប់ផ្តើមដោយ កិរិយាស័ព្ទសកម្ម (Action Verbs)។
|
លក្ខណៈ SMART |
ការពន្យល់ |
|
S - Specific |
ជាក់លាក់ (តើត្រូវធ្វើអ្វីឱ្យពិតប្រាកដ?) |
|
M - Measurable |
អាចវាស់វែងបាន (តើធ្វើដូចម្តេចទើបដឹងថាសម្រេចបាន?) |
|
A - Achievable |
អាចសម្រេចបាន (តើអាចធ្វើបានក្នុងធនធាន និងពេលវេលាដែលកំណត់ទេ?) |
|
R - Relevant |
ពាក់ព័ន្ធ (តើវាឆ្លើយតបដោយផ្ទាល់ទៅនឹងសំណួរស្រាវជ្រាវទេ?) |
|
T - Time-bound |
មានពេលកំណត់ (តើពេលណាដែលវានឹងត្រូវបញ្ចប់?) |
|
សម្រាប់វត្ថុបំណងបរិមាណវិស័យ (Quantitative) |
សម្រាប់វត្ថុបំណងគុណវិស័យ (Qualitative) |
|
ដើម្បី វាស់វែង (To measure) |
ដើម្បី ស្វែងយល់ (To explore) |
|
ដើម្បី ប្រៀបធៀប (To compare) |
ដើម្បី ពិពណ៌នា (To describe) |
|
ដើម្បី កំណត់ទំនាក់ទំនង (To determine the relationship) |
ដើម្បី យល់ (To understand) |
|
ដើម្បី រកអត្តសញ្ញាណ (To identify) |
ដើម្បី កំណត់អត្តសញ្ញាណ (To identify) |
|
ដើម្បី សាកល្បង/តេស្ត (To test) |
ដើម្បី រកឃើញ (To discover) |
ឧទាហរណ៍ទី១ (បរិមាណវិស័យ)៖
· RQ៖ តើមានទំនាក់ទំនងរវាងការចូលរួមរបស់មាតាបិតា និងសមិទ្ធិផលនៃការសិក្សារបស់សិស្សថ្នាក់ទី៩ នៅសាលា XYZ ដែរឬទេ?
· ROs៖
១. ដើម្បី វាស់វែង កម្រិតនៃការចូលរួមរបស់មាតាបិតា តាមរយៈការប្រើប្រាស់កម្រងសំណួរ។
២. ដើម្បី ប្រមូល ទិន្នន័យលទ្ធផលសិក្សា (ពិន្ទុមធ្យម) របស់សិស្សថ្នាក់ទី៩ ពីការរៀបចំរបស់សាលា។
៣. ដើម្បី វិភាគ ទំនាក់ទំនងបែពស្ថិតិរវាងកម្រិតនៃការចូលរួមរបស់មាតាបិតា និងលទ្ធផលសិក្សារបស់សិស្ស។
ឧទាហរណ៍ទី២ (គុណវិស័យ)៖
· RQ៖ តើគ្រូបង្រៀននៅវិទ្យាល័យ ABC មានបទពិសោធអ្វីខ្លះក្នុងការអនុវត្តវិធីសាស្រ្តបង្រៀនផ្អែកលើគម្រោង (Project-Based Learning)?
· Ros៖
១. ដើម្បី ស្វែងយល់ ពីទស្សនៈរបស់គ្រូបង្រៀនអំពីអត្ថប្រយោជន៍នៃវិធីសាស្រ្ត PBL តាមរយៈការសម្ភាសន៍ស៊ីជម្រៅ។
២. ដើម្បី កំណត់អត្តសញ្ញាណ បញ្ហាប្រឈមដែលគ្រូបង្រៀនជួបប្រទះក្នុងពេលអនុវត្តវិធីសាស្រ្ត PBL តាមរយៈការសម្ភាសន៍។
៣. ដើម្បី ពិពណ៌នា ពីប្រភេទនៃការគាំទ្រដែលគ្រូត្រូវការដើម្បីអនុវត្តវិធីសាស្រ្តនេះឱ្យបានជោគជ័យ។
៨. សេចក្ដីសន្និដ្ឋាន
សំណួរស្រាវជ្រាវ គឺជាសសរស្ដម្ភដែលទ្រទ្រង់សំណង់ស្រាវជ្រាវទាំងមូល។ ការបង្កើតសំណួរស្រាវជ្រាវ ដែល ច្បាស់លាស់ អាចធ្វើទៅបាន និងពាក់ព័ន្ធ គឺជាជំហានដ៏សំខាន់បំផុតមួយក្នុងការធានាថាការសិក្សារបស់អ្នកនឹងជោគជ័យ និងអាចរួមចំណែកចំណេះដឹងដែលមានតម្លៃដល់វិស័យអប់រំ។ ទន្ទឹមនឹងសំណួរស្រាវជ្រាវ វត្ថុបំណងស្រាវជ្រាវក៏ត្រូវបង្កើតឡើងឱ្យមានទំនាក់ទំនង គ្នា ផងដែរ។ ភាពស្របគ្នារវាងសំណួរស្រាវជ្រាវ និងវត្ថុបំណង គឺជាគន្លឹះនៃសំណើស្រាវជ្រាវដែលមានគុណភាព។
លំហាតអនុវត្ត៖
ការងារក្រុម៖ ពីប្រធានបទទៅជាសំណួរស្រាវជ្រាវ
១. បង្កើតក្រុម ដែលមានសមាជិក ៣-៤ នាក់។
២. ជ្រើសរើសប្រធានបទ មួយក្នុងចំណោមប្រធានបទខាងក្រោម៖
o ការប្រើប្រាស់បណ្ដាញសង្គម (Social Media) និងឥទ្ធិពលលើការសិក្សារបស់សិស្ស។
o បញ្ហាប្រឈមរបស់គ្រូបង្រៀនក្នុងការគ្រប់គ្រងថ្នាក់រៀនដែលមានសិស្សច្រើន។
o ប្រសិទ្ធភាពនៃការរៀនបែបថ្នាក់រៀនត្រឡប់ (Blended Learning)។
៣. សម្រាប់ប្រធានបទដែលបានជ្រើសរើស សូមពិភាក្សា និងសរសេរ៖
o សំណួរស្រាវជ្រាវបរិមាណវិស័យ (Quantitative RQ) មួយ។
o សំណួរស្រាវជ្រាវគុណវិស័យ (Qualitative RQ) មួយ។
៤. ត្រៀមខ្លួនដើម្បីចែករំលែក និងផ្តល់ហេតុផលចំពោះសំណួរដែលក្រុមបានបង្កើត។
ឯកសារយោង
Creswell, J. W., & Creswell, J. D. (2018). Research design: Qualitative, quantitative, and mixed methods approaches (5th ed.). Sage publications.
Hulley, S. B., Cummings, S. R., Browner, W. S., Grady, D. G., & Newman, T. B. (2013). Designing clinical research (4th ed.). Lippincott Williams & Wilkins. [Note: The FINER criteria originate from this source].