មេរៀនទី១៣៖ ការសង្កេតថ្នាក់រៀន
(Classroom Observation)
I.តើការសង្កេតជាអ្វី?
q ការសង្កេត (Observation) គឺជាវិធីសាស្រ្តស្រាវជ្រាវ និងវាយតម្លៃមួយ ដែលអ្នកស្រាវជ្រាវ ឬអ្នកបង្រៀនប្រើ ដើម្បីប្រមូលព័ត៌មានដោយ ផ្ទាល់ពីអាកប្បកិរិយា សកម្មភាព ឬបាតុភូត ដែលកើតឡើងនៅក្នុងបរិបទណាមួយ
q ការសង្កេតគឺជាការតាមដាន ឬពិនិត្យមើលសកម្មភាពពិត ដោយប្រើភ្នែក ឬឧបករណ៍ជំនួយ ដើម្បីកត់ត្រាព័ត៌មាន សម្រាប់ការវិភាគ បកស្រាយ និងសម្រេចចិត្ត។
II.តើការសង្កេតថ្នាក់រៀនជាអ្វី?
q ការសង្កេតថ្នាក់រៀន(Classroom Observation) គឺជាដំណើរការដែលអ្នកគ្រូ អ្នកស្រាវជ្រាវ ឬអ្នកគ្រប់គ្រងសិក្សា និងកត់ត្រាព័ត៌មានអំពីរបៀបបង្រៀនរបស់គ្រូ និងរបៀបរៀនរបស់សិស្ស នៅក្នុងថ្នាក់
q វិធីសង្កេតថ្នាក់រៀនជាឧបករណ៍សំខាន់សម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវព្រោះវាផ្ដល់ទិន្នន័យផ្ទាល់ ពិតប្រាកដ និងជាក់ស្តែង អាចប្រើសម្រាប់វាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពការបង្រៀន និងយល់ពីបរិយាកាសថ្នាក់រៀន។
III.គោលបំណងនៃការសង្កេតថ្នាក់រៀន
· ដើម្បីវាយតម្លៃប្រសិទ្ធភាពនៃការបង្រៀន។
· ដើម្បីស្វែងយល់ពីឥរិយាបថ និងការចូលរួមរបស់សិស្ស។
· ដើម្បីផ្តល់មតិយោបល់ឲ្យគ្រូកែលម្អវិធីសាស្ត្របង្រៀន។
· ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យសម្រាប់ស្រាវជ្រាវ។
IV.ហេតុអ្វីបានជាចាំបាច់ត្រូវសង្កេត?
ការប្រើ វិធីសង្កេតថ្នាក់រៀន (classroom observation) សម្រាប់អ្នកស្រាវជ្រាវមានមូលហេតុចម្បងខាងក្រោម៖
1. ប្រមូលទិន្នន័យដោយផ្ទាល់ពីសកម្មភាពក្នុងថ្នាក់រៀន
o វិធីសង្កេតអនុញ្ញាតឲ្យអ្នកស្រាវជ្រាវឃើញនិងចាប់យកសកម្មភាពពិតប្រាកដរបស់គ្រូ និងសិស្ស ដូចជាការបង្រៀន ការចូលរួម និងអាកប្បកិរិយា។
o ទិន្នន័យដែលទទួលបានមានភាពត្រឹមត្រូវ និងជាក់ស្តែងជាងការសួរសំណួរឬស្ទង់មតិប៉ុណ្ណោះ។
2. ពិនិត្យប្រសិទ្ធភាពនៃវិធីសាស្រ្តបង្រៀន
o អ្នកស្រាវជ្រាវអាចវិភាគថាវិធីសាស្រ្តបង្រៀនណាដែលមានប្រសិទ្ធភាព ឬគួរត្រូវកែលម្អ។
o ការសង្កេតអាចបង្ហាញពីភាពចូលរួម និងការទទួលស្គាល់ចំណេះដឹងរបស់សិស្សផងដែរ។
3. យល់ពីបរិយាកាសថ្នាក់រៀន
o ការសង្កេតអាចផ្ដល់ទស្សនៈលើបរិយាកាសការសិក្សា និងទំនាក់ទំនងរវាងគ្រូនិងសិស្ស។
o អាចឃើញបញ្ហាដែលមិនត្រូវបានចាប់អារម្មណ៍តាមរយៈសំនួរឬស្ទង់មតិ។
4. បង្ហាញលទ្ធផលស្រាវជ្រាវដោយសម្ភារៈជាក់ស្តែង
o រូបភាព វីដេអូ កំណត់ហេតុ និងការបរិយាយអាចបង្ហាញបានថាអ្វីកំពុងកើតឡើងក្នុងថ្នាក់។
o ធ្វើឲ្យលទ្ធផលស្រាវជ្រាវមានទំនុកចិត្ត និងអាចប្រើជាឯកសារយោងសម្រាប់ការសម្រេចចិត្តបាន។
5. បង្កើនភាពច្បាស់លាស់ក្នុងការវិភាគសកម្មភាពសិក្សា
o ការសង្កេតផ្ដល់ឱកាសដើម្បីប្រមូលព័ត៌មានលំអិតដែលអាចនាំទៅកាន់ការវិភាគទម្រង់សកម្មភាព និងលទ្ធផលការសិក្សា។
V.ប្រភេទនៃការសង្កេត
1. សង្កេតផ្ទាល់(Direct Observation): អ្នកសង្កេតមានវត្តមានក្នុងសកម្មភាពនោះ និងកត់ត្រាព័ត៌មាន ដោយផ្ទាល់។
2. សង្កេតមិនផ្ទាល់ (Indirect Observation): ប្រើឧបករណ៍ដូចជា កាមេរ៉ា វីដេអូ ឬឯកសារចងក្រង។
3. សង្កេតមានរចនាបថ (Structured Observation): ប្រើតារាងឬបញ្ជីត្រួតពិនិត្យ (Checklist) ដើម្បីកំណត់អ្វីត្រូវមើល។
4. សង្កេតគ្មានរចនាបថ (Unstructured Observation): កត់ត្រាអ្វីៗដែលកើតឡើងដោយសេរី។
|
មូលហេតុប្រើវិធីសង្កេតថ្នាក់រៀន |
ព័ត៌មានលម្អិត / អត្ថប្រយោជន៍ |
|
1 |
ប្រមូលទិន្នន័យដោយផ្ទាល់ |
ឃើញសកម្មភាពគ្រូ-សិស្សពិតប្រាកដក្នុងថ្នាក់ជាងសំណួរឬស្ទង់មតិ |
|
2 |
ពិនិត្យប្រសិទ្ធភាពវិធីសាស្រ្តបង្រៀន |
វិភាគបានថាវិធីសាស្រ្តណាដែលមានប្រសិទ្ធភាព ឬត្រូវកែលម្អ |
|
3 |
យល់ពីបរិយាកាសថ្នាក់រៀន |
ឃើញទំនាក់ទំនងគ្រូ-សិស្ស និងស្ថានភាពសិក្សាដែលមិនចាប់អារម្មណ៍តាមសំណួរ |
|
4 |
មានភស្តុតាងជាក់ស្តែង |
កំណត់ហេតុ រូបភាព វីដេអូអាចប្រើជាភស្តុតាងក្នុងការវាយតម្លៃ |
|
5 |
ព័ត៌មានលម្អិតសម្រាប់វិភាគស៊ីជម្រៅ |
អាចប្រើទិន្នន័យសង្កេតធ្វើការវិភាគសកម្មភាព ការសិក្សា និងលទ្ធផលបានត្រឹមត្រូវ |
VI.ឧបករណ៍សង្កេត
អ្នកស្រាវស្រាវជ្រាវអាចប្រើ ឧបករណ៍សង្កេតថ្នាក់រៀន ដើម្បីប្រមូលទិន្នន័យបានជាច្រើនប្រភេទ។ ខាងក្រោមនេះជាបញ្ជីសំខាន់ៗ៖
|
ល.រ |
ឧបករណ៍សង្កេត |
គុណសម្បត្តិ |
គំរូ / ឧទាហរណ៍ |
|
1 |
កំណត់ហេតុ (Observation Notes) |
ចាប់យកសកម្មភាព និងអាកប្បកិរិយាពិតប្រាកដ; ត្រូវបានប្រើងាយ |
សរសេរពាក្យសម្ដី, សកម្មភាពសិស្ស, អាកប្បកិរិយាគ្រូ |
|
2 |
សារាបញ្ជីត្រួតពិនិត្យ (Checklist) |
ងាយស្រួលវាយតម្លៃសកម្មភាពដែលបានកំណត់ |
ត្រួតពិនិត្យថា សិស្សចូលរួមក្នុងសកម្មភាពទេ / មិនចូលរួម |
|
3 |
ស្កែលវាយតម្លៃ (Rating Scale) |
អាចវាយតម្លៃភាពប្រសិទ្ធភាព ឬបរិយាកាសដោយលេខ |
1–5 សម្រាប់ការចូលរួម, Low–High សម្រាប់ការទំនាក់ទំនង |
|
4 |
វីដេអូ / សំឡេង (Video / Audio Recording) |
ចាប់យកសកម្មភាពពិតប្រាកដសម្រាប់វិភាគក្រោយ |
ថតវីដេអូមួយម៉ោងនៃថ្នាក់រៀន |
|
5 |
រូបភាព / ស្លាយ (Photographs / Slides) |
ងាយចងចាំបរិយាកាស និងសម្ភារៈបង្រៀន |
ថតសិស្សកំពុងចូលរួមសកម្មភាពបច្ចេកទេស |
|
6 |
Structured Observation Form |
មានរចនាសម្ព័ន្ធសម្រាប់វិភាគ; បង្រួមទិន្នន័យ |
បញ្ជីសកម្មភាព, ប្រភេទការចូលរួម រយៈពេល |
បញ្ជីត្រួតពិនិត្យសកម្មភាពក្នុងថ្នាក់រៀន
ព័ត៌មានទូទៅ
· ឈ្មោះគ្រូ៖ ....................................................
· ថ្នាក់/កម្រិតសិក្សា៖ ........................................
· មុខវិជ្ជា៖ ....................................................
· កាលបរិច្ឆេទ៖ ................................................
១. ការរៀបចំ និងការចាប់ផ្តើម
|
ខ្លឹមសារ |
✓/✗ |
កំណត់សម្គាល់ |
|
គ្រូរៀបចំសម្ភារៈ/ឧបករណ៍សម្ភារៈបានត្រឹមត្រូវ |
||
|
គ្រូចាប់ផ្តើមមេរៀនដោយមានការណែនាំច្បាស់ |
||
|
គ្រូតភ្ជាប់មេរៀនថ្មីជាមួយចំណេះដឹងចាស់ |
២. វិធីសាស្ត្របង្រៀន
|
គ្រូប្រើវិធីសាស្ត្រដែលសមស្របនឹងមុខវិជ្ជា |
||
|
គ្រូប្រើសម្ភារៈ/ឧបករណ៍បង្រៀន (flashcards, pictures, board…) |
||
|
សិស្សទទួលបានឱកាសចូលរួម (សួរ, ឆ្លើយ, ធ្វើកិច្ចការ) |
៣. ការចូលរួមរបស់សិស្ស
|
ភាគច្រើនសិស្សមានការចូលរួមសកម្ម |
||
|
សិស្សធ្វើការក្នុងក្រុម ឬគូយ៉ាងសហការ |
||
|
សិស្សមានឥរិយាបថល្អ (មិនរំខានថ្នាក់) |
៤. ការគ្រប់គ្រងថ្នាក់
|
គ្រូគ្រប់គ្រងថ្នាក់បានប្រសើរ (discipline, order) |
||
|
គ្រូប្រើពេលវេលាបានសមស្រប |
||
|
បរិយាកាសថ្នាក់មានភាពសកម្ម និងអំណោយផល |
៥. ការបញ្ចប់មេរៀន
|
មាតិកា |
✓/✗ |
កំណត់សម្គាល់ |
|
គ្រូធ្វើការសង្ខេបមេរៀន |
||
|
គ្រូផ្តល់កិច្ចការផ្ទះ ឬលំហាត់សរសេរ/អាន |
||
|
សិស្សយល់ដឹងច្បាស់ពីអ្វីដែលបានរៀន |
៦. កំណត់សម្គាល់បន្ថែម
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
................................................................................................................................................
💡 កំណត់ចំណាំ:
VII.សារៈសំខាន់នៃការសង្កេតក្នុងការអប់រំ
· ជួយឲ្យគ្រូ ឬអ្នកស្រាវជ្រាវយល់អំពីអាកប្បកិរិយាសិស្សក្នុងការរៀន
· ធ្វើឲ្យមានភស្តុតាងពិតប្រាកដសម្រាប់វាយតម្លៃ
· ជួយកំណត់កម្លាំង និងចំណុចខ្សោយរបស់សិស្ស ឬវិធីសាស្រ្តបង្រៀន។
· គាំទ្រការសម្រេចចិត្តក្នុងការកែលម្អគុណភាពបង្រៀន។